Senette İmza Yeterli Mi? Yetkisiz Temsilcinin Bono Sorumluluğu

Bu Kararın Önemi

Bir senet üzerinde yalnızca imzası bulunan ancak adı yazılı olmayan kişi bu senetten sorumlu tutulabilir mi? Şirketi temsil yetkisi olmayan kişi şirket adına senet imzalarsa bu senetten kişisel olarak sorumlu olur mu? Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu kararıyla iki kritik ilkeyi bir arada belirlemiştir:

1. Borçlunun imzadan sorumluluğu için senet üzerinde imzasının bulunması yeterlidir; ayrıca isminin yazılı olması gerekli değildir.

2. Temsil yetkisi olmadığı halde şirket adına senet imzalayan kişi, bu senetten keşideci sıfatıyla şahsen sorumludur.

Kambiyo senetleri ve icra takibi konusunda Ankara İcra Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Senette İmza ve Sorumluluk: Hukuki Çerçeve

İmza Yeter Mi?

Kambiyo senetleri hukukunda kişinin bir senetten sorumlu tutulabilmesi için o senet üzerinde imzasının bulunması yeterlidir. İsmin ayrıca yazılı olması zorunlu değildir. Senet üzerindeki her imza, sahibini o senedin hukuki sonuçlarıyla bağlar. Bu ilke TTK m. 678'in (bonolara TTK m. 778 aracılığıyla uygulanır) doğal bir yansımasıdır.

Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğu

TTK m. 678 uyarınca; temsile yetkisi olmadığı halde bir şahsın temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye (veya bonoya) imzasını koyan kişi, o senetten dolayı bizzat sorumludur. Bu düzenleme; imzalayan kişinin temsil yetkisine sahip olmadığını bilmeden güvenerek hareket eden senet hamilini korumak amacıyla öngörülmüştür.

Aval Verenin Sorumluluğu

Aval; bir kambiyo senedindeki borcu güvence altına almak amacıyla verilen kambiyo hukuku garantisidir. Aval veren kişi, garantisini verdiği kişi ile aynı şekilde sorumlu olur. Ancak düzenleyenin (keşidecinin) imzasının bulunmaması halinde düzenleyen için aval veren de sorumluluktan kurtulamaz; zira geçerli bir asıl yükümlülük mevcut değildir.

Kararın Hukuki Analizi

Somut Olayda Ne Yaşandı?

• Alacaklı, bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmıştır. Bonoda keşideci olarak bir şirket ünvanı yazılı olup aval veren olarak da borçlunun adı yazmaktadır.
• Borçlu; senette keşideci şirkete ait imzanın olmadığını, ödeme gününün sonradan doldurulduğunu ileri sürerek takibin iptalini talep etmiştir.
• İlk Dairemiz bozmasında: Düzenleyenin imzası senette bulunmadığından, düzenleyen için aval veren borçlu da bono bedelinden sorumlu tutulamaz — takip iptal edilmeli denilmişti.
• Mahkeme bozmaya uyarak takibi iptal etmiştir. Ancak sonraki incelemede ortaya çıkmıştır ki: Bonoda birbiriyle aynı iki imza mevcuttur ve borçlu bu imzaların kendisine ait olduğunu kabul etmiştir. Borçlunun imzalarından biri keşideci şirket adına atılmış, diğeri aval imzasıdır.
• Ticaret Sicil kaydına göre borçlu, bononun düzenlenme tarihinde keşideci şirketin yetkili temsilcisi değildir.
• Yargıtay: Yetkisiz temsilci sıfatıyla hareket eden borçlu, şirket adına imzaladığı bonoda keşideci sıfatıyla şahsen sorumludur. İmzadan sorumluluk için ismin ayrıca yazılı olması gerekmez. Takibin iptali hatalıdır; borçlunun itirazının reddi gerekirdi.

Maddi Hataya Dayanan Bozma Kararı ve Usuli Kazanılmış Hak

Bu kararın ikinci önemli boyutu usul hukukuna ilişkindir. İlk bozma kararında Daire, senette keşidecinin imzasının bulunmadığını tespit etmişti. Ancak bu tespit hatalıydı; senette aynı kişiye ait iki imza mevcuttu ve bu bizzat borçlu tarafından da kabul edilmişti. Dolayısıyla ilk bozma kararı maddi hataya dayanmaktaydı.

Maddi hataya dayanan bozma kararına uyulması, borçlu lehine usuli kazanılmış hak oluşturmaz. Usuli kazanılmış hakkın istisnalarından birini oluşturan maddi hata; hukuki değerlendirme dışında, ilk bakışta hatanın açık ve belirgin olduğu, gözden kaçmış ve sürdürülmesinin kamu düzeni açısından savunulamayacağı yanlışlıklardır. Bu davada önceki bozma kararı tam olarak bu nitelikteydi.

Borç ve alacak ilişkileri konusunda Ankara Borçlar Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yargıtay 12. HD 2019/12684 E. — 2019/17224 K. Karar Metni

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi         2019/12684 E.  ,  2019/17224 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: İcra Hukuk Mahkemesi

TTK m. 778'in göndermesiyle bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK m. 678'de; "Temsile salahiyeti olmadığı halde bir şahsın temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye imzasını koyan kişi, o poliçeden dolayı bizzat sorumludur..." hükmü yer almaktadır. Borçlunun atmış olduğu imzadan sorumluluğu için senet üzerinde imzasının bulunması yeterli olup, ayrıca isminin yazılı olması da gerekli değildir.

Somut olayda; bonoda birbirinin aynı olan iki adet imzanın bulunduğu, imzaların kendisine ait olduğu hususunun muteriz borçlunun da kabulünde olduğu görülmektedir. Ticaret Sicil kaydına göre borçlunun bononun düzenlenme tarihi itibarıyla keşideci şirket yetkilisi olmadığı anlaşılmakta olup tarafların da aksi yönde bir iddiası yoktur.

Bu durumda muteriz borçlunun şirket temsilcisi olmadığı halde şirket adına imza attığından dolayı aval veren sıfatıyla sorumluluğu bulunmamakla birlikte, temsil yetkisi olmadığı halde keşideci şirket adına senet imzalayan ve imza inkarında da bulunmayan muteriz borçlunun attığı imzadan dolayı şahsen sorumlu olacağı tabiidir. Yetkisiz temsilci sıfatıyla hareket eden borçlu, bonodan dolayı keşideci sıfatıyla sorumlu olacağından, hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapılmasında yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Dairemizin önceki bozma ilamı maddi hataya dayalı olup, mahkemece bozmaya uyulması borçlu lehine usuli kazanılmış hak oluşturmaz. Maddi hataya dayanan bozma kararına uyulması usuli müktesep hak teşkil etmez (HGK kararları gereğince).

SONUÇ:

Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 28.11.2019 günde oybirliğiyle karar verildi.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Senet üzerinde yalnızca imzası bulunan kişi sorumlu tutulabilir mi?

Evet. Bu kararın temel ilkesine göre borçlunun imzadan sorumluluğu için senet üzerinde imzasının bulunması yeterlidir; ayrıca adının yazılı olması gerekmez. Senet üzerindeki imza sahibini o senedin hukuki sonuçlarıyla doğrudan bağlar.

Şirketi temsil yetkisi olmayan kişi şirket adına senet imzalarsa ne olur?

TTK m. 678 uyarınca, temsile yetkisi olmadığı halde şirket adına senet imzalayan kişi o senetten dolayı bizzat ve şahsen sorumludur. Yani şirket değil, imzalayan kişi keşideci sıfatıyla yükümlü hale gelir.

Aval nedir ve avalist nasıl sorumlu olur?

Aval; kambiyo senedindeki bir borcu güvence altına almak için verilen kambiyo hukuku garantisidir. Aval veren kişi, kendisi için aval verdiği kişi ile aynı şekilde ve onun yerine sorumlu olur. Ancak düzenleyenin (keşidecinin) imzasının hiç bulunmaması halinde düzenleyen adına aval veren de sorumluluktan kurtulur; zira geçerli bir asıl borç yoktur.

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip nedir?

Çek, poliçe ve bono gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için İİK'nın özel hükümleri çerçevesinde başlatılan takip türüdür. Borçlunun itiraz süresi 5 gündür ve itiraz nedenleri oldukça sınırlıdır. Bu nedenle ticari alacaklarda en hızlı tahsil yollarından biridir.

Usuli kazanılmış hak nedir?

Bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış olduğu usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan haktır. Mahkemenin bir bozma kararına uyması kural olarak lehine uyulan taraf için usuli kazanılmış hak oluşturur; ancak bu hakkın bozma kararının maddi hataya dayanması halinde istisnası mevcuttur.

Maddi hataya dayanan bozma kararına uyulursa usuli kazanılmış hak doğar mı?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihadına göre maddi hataya dayanan bozma kararına uyulması usuli kazanılmış hak oluşturmaz. Maddi hata; hukuki değerlendirme dışında kalan, ilk bakışta açık ve belirgin olan ve sürdürülmesi kamu düzeni açısından savunulamayan yanılgılardır.

Senette adım yazmıyor ama imzam var; sorumlu muyum?

Evet. Bu kararın belirlediği ilkeye göre imzadan sorumluluk için ismin ayrıca yazılı olması gerekli değildir. Senet üzerindeki imzanız sizi o senedin hukuki sonuçlarına bağlar. Bu nedenle senet imzalanmadan önce senedin tüm unsurlarının eksiksiz olduğundan emin olunması kritik önem taşır.

Senet ve Kambiyo Takibi Konularında Hukuki Destek Alın

Bono, çek ve senet kaynaklı uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak için profesyonel destek alabilirsiniz.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)